USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej

Budowa brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej

Jama brzuszna to obszar, w którym znajdują się różne narządy i struktury biorące udział w trawieniu, wydalaniu i innych ważnych życiowych funkcjach. Przestrzeń zaotrzewnowa to obszar anatomiczny zlokalizowany za jamą brzuszną.

Narządy znajdujące się w jamie brzusznej:

• Żołądek – narząd zlokalizowany w lewej górnej części brzucha. Odgrywa kluczową rolę w trawieniu pokarmu.
• Wątroba – duży narząd znajdujący się po prawej stronie brzucha. Ma wiele funkcji, w tym wytwarzanie żółci, metabolizm składników odżywczych i usuwanie substancji toksycznych.
• Pęcherzyk żółciowy – także określany jako woreczek żółciowy, to mały narząd znajdujący się pod wątrobą, w którym magazynuje i zagęszcza żółć wytwarzaną przez wątrobę. Żółć jest uwalniana do jelita cienkiego, aby pomóc w trawieniu.
• Trzustka – narząd gruczołowy zlokalizowany za żołądkiem. Wytwarza enzymy trawienne i insulinę, która reguluje poziom cukru we krwi.
• Śledziona – znajduje się w lewej górnej części jamy brzusznej, w pobliżu żołądka. Jest częścią układu limfatycznego i bierze udział w filtrowaniu krwi i wspieraniu układu odpornościowego.

Struktury znajdujące się w przestrzeni zaotrzewnowej:

• Aorta – to największa tętnica w organizmie, wychodząca z serca. Schodzi w dół brzucha, dostarczając natlenioną krew do różnych narządów.
• Żyła główna dolna – przenosi odtlenioną krew z dolnej części ciała z powrotem do serca.
• Inne naczynia krwionośne – w tym tętnice oraz żyły biodrowe.
• Trzustka – składa się z części brzusznej i zaotrzewnowej. Głowa trzustki położona jest w zakrzywieniu dwunastnicy (pierwsza część jelita cienkiego) i zlokalizowana jest zaotrzewnowo.
• Nerki – narządy położone po obu stronach kręgosłupa. Filtrują krew w celu usunięcia produktów przemiany materii i nadmiaru płynów, wytwarzając mocz.
• Nadnercza – znajdują się na szczycie każdej nerki i wytwarzają hormony, w tym kortyzol i adrenalinę.
• Pęcherz moczowy – narząd, który przechowuje mocz do momentu jego wydalenia.
• Moczowody – odpowiadają za odprowadzanie moczu z nerek do pęcherza moczowego.
• Część pochwy – w przestrzeni tej znajduje się górna część pochwy.

Badanie USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej – kiedy je wykonać?

Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej i przestrzeni zaotrzewnowej wykonuje się w przypadku różnych wskazań, między innymi przy niepokojących objawach oraz w celach kontrolnych i profilaktycznych.

Najczęściej USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej prowadzi się w poniższych sytuacjach:

• Dolegliwości brzuszne – utrzymujący się lub niewyjaśniony ból brzucha, dyskomfort, obrzęk, nudności, wymioty, zmiany w rytmie wypróżnień.
• Problemy z drogami moczowymi – krew w moczu, zmiany częstości oddawania moczu lub podejrzenie chorób nerek.
• Zaburzenia pracy wątroby – nieprawidłowe wyniki badań wątroby, podejrzenie choroby wątroby lub monitorowanie jej stanu.
• Zaburzenia pracy pęcherzyka żółciowego – podejrzenie kamieni żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego lub inne problemy z pęcherzykiem żółciowym.
• Zaburzenia pracy trzustki – w celu diagnostyki zapalenia trzustki, nowotworów lub innych nieprawidłowości.
• Problemy naczyniowe – ocena naczyń krwionośnych w jamie brzusznej, w tym aorty i żyły głównej dolnej, w celu wykrycia tętniaków, zatorów i innych schorzeń naczyniowych.
• Ocena pracy nerek – podejrzenie kamieni nerkowych, infekcji, cyst lub innych chorób nerek.
• Uraz brzucha – w celu oceny narządów wewnętrznych pod kątem uszkodzeń lub krwawień.
• Niewyjaśniona utrata masy ciała – zwłaszcza związana z objawami brzusznymi.

Jak przygotować się do USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej?

USG jamy brzusznej i przestrzeni zaotrzewnowej wymagają od pacjenta odpowiedniego przygotowania, co pozwoli na uzyskanie dokładnych wyników badania.

Na badanie należy zgłosić się na czczo, pamiętając o tym, by minimum przez 6-8 godzin przed nim nie spożywać pokarmów. Na kilka dni przed badaniem należy również unikać pokarmów wzdymających, na przykład strączków, napojów gazowanych, kapusty, brokułów, kalafiorów.

Na jeden dzień przed badaniem należy zażyć leki usuwające gazy z układu pokarmowego, na przykład espumisan.

W dniu badania, na około 1-2 godziny przed jego wykonaniem, zaleca się wypić około 1-1,5 litra niegazowanej wody i zaniechać oddawania moczu, co pozwoli na wypełnienie pęcherza moczowego dla lepszej widoczności jego struktur.

Należy poinformować specjalistę wykonującego badania o wszelkich istniejących wcześniej schorzeniach, alergiach, niedawnych operacjach oraz stosowanych lekach.

USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej – przebieg badania

Badanie ultrasonograficzne brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej jest nieinwazyjnym i bezbolesnym badaniem, które przeprowadzane jest przez specjalistę w zakresie ultrasonografii.

Przed badaniem pacjent wypełnia odpowiedni dokumenty, a następnie przechodzi do gabinetu. Tam proszony jest o zdjęcie albo rozpięcie odzieży i kładzie się na plecach na stole do badań.

Na skórę badanego obszaru nakładany jest żel na bazie wody. Następnie specjalista używa głowicy do aparatu USG emitującej fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które odbijają się od struktur w jamie brzusznej oraz przestrzeni zaotrzewnowej. Echa te są przekształcane w obrazy na monitorze. Do oceny przepływu krwi w naczyniach krwionośnych można zastosować badanie USG Dopplera.

Następnie wyniki badań opisywane są przez specjalistę i przekazywane pacjentowi w celu dalszej konsultacji z lekarzem.

FAQ – USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej (Warszawa)

1) Czym jest USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej?
To nieinwazyjne, bezbolesne badanie ultrasonograficzne, które pozwala ocenić narządy jamy brzusznej oraz struktury położone w przestrzeni zaotrzewnowej (m.in. nerki, duże naczynia, okolice moczowodów – zależnie od zakresu).

2) Co obejmuje takie badanie?
Zakres może dotyczyć narządów jamy brzusznej (np. wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka, śledziona) oraz elementów przestrzeni zaotrzewnowej (np. nerki, duże naczynia). Dokładny zakres zależy od wskazania i tego, co zlecił lekarz.

3) Jakie są najczęstsze wskazania do USG brzucha i zaotrzewnowego?
Najczęściej: ból brzucha lub boku, wzdęcia i uczucie pełności, nudności/wymioty, nieprawidłowe próby wątrobowe, podejrzenie kamicy żółciowej, podejrzenie zmian w nerkach, krwiomocz, nawracające infekcje układu moczowego, kontrola torbieli lub innych znanych zmian, a także diagnostyka po urazie.

4) Co można wykryć w USG tej okolicy?
Badanie może pomóc wykryć m.in.: kamicę żółciową, poszerzenie dróg żółciowych, stłuszczenie lub zmiany ogniskowe w wątrobie, torbiele i inne zmiany w narządach, poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego w nerkach, cechy zastoju moczu, a także niektóre zmiany w obrębie dużych naczyń.

5) Czy USG wykryje wszystkie przyczyny bólu brzucha?
Nie zawsze. USG jest bardzo przydatne, ale ma ograniczenia (np. gazy jelitowe mogą utrudniać ocenę). Jeśli wynik jest niejednoznaczny, lekarz może zalecić dalszą diagnostykę (np. badania krwi, TK/MR, endoskopię).

6) Jak przygotować się do badania?
Najczęściej zaleca się:

• być na czczo 6–8 godzin (bez jedzenia),

• pić można wodę niegazowaną,

• unikać produktów wzdymających 1–2 dni przed badaniem (np. strączki, kapusta, napoje gazowane),

• w razie tendencji do wzdęć – zastosować preparat na gazy zgodnie z zaleceniem rejestracji/lekarza.

7) Czy trzeba mieć pełny pęcherz?
Jeśli badanie obejmuje także ocenę pęcherza lub dolnych dróg moczowych, często prosi się o umiarkowanie pełny pęcherz (wypić wodę i nie oddawać moczu przed badaniem). Jeśli badanie dotyczy głównie „górnego brzucha”, kluczowe jest bycie na czczo. Najlepiej potwierdzić zalecenie przy zapisie.

8) Czy mogę przyjąć leki przed USG?
Zwykle tak. Jeśli masz leki przyjmowane rano (np. na nadciśnienie), najczęściej można je przyjąć popijając niewielką ilością wody. Jeśli bierzesz leki wpływające na krzepliwość lub masz cukrzycę (leki/insulina) – warto zgłosić to przy rejestracji, żeby dopasować przygotowanie.

9) Jak wygląda badanie krok po kroku?
Leżysz na leżance, lekarz nakłada żel i przesuwa głowicę po brzuchu, oceniając narządy na monitorze. Czasem prosi o wstrzymanie oddechu lub zmianę pozycji (np. na bok), by lepiej uwidocznić struktury.

10) Ile trwa badanie i czy wynik jest od razu?
Zwykle kilkanaście–kilkadziesiąt minut (zależnie od zakresu). Najczęściej po badaniu otrzymujesz opis oraz dokumentację obrazową.

11) Jakie objawy wymagają pilnej konsultacji (zamiast czekać na planowe USG)?
Silny narastający ból brzucha, twardy „deskowaty” brzuch, omdlenie, krwawienie z przewodu pokarmowego, nasilona żółtaczka z gorączką, objawy ciężkiego odwodnienia, ból boku z gorączką i dreszczami (podejrzenie zakażenia układu moczowego) – w takich sytuacjach najpierw kontakt z lekarzem/SOR.

12) Gdzie w Warszawie wykonujecie to badanie i jak się umówić?
Adres: ul. Rydygiera 19, lokal U17, 01-793 Warszawa.
Rejestracja: +48 22 300 15 41 lub +48 22 300 1646
E-mail: gabinet@usg-warszawa.pl
Dostępny jest też zapis online.